Алақандай ауылда тұрып таудай іс тындырып жүрген еңбекқор жандар бар арамызда. Солардың бірі — Ұлан ауданының Тоғанас қыстағында шағын сүт өңдеу цехын ашып, шаруасын дөңгелетіп отырған Меруерт Токунтаева. «Ерінбеген адамға барлық жерде жұмыс та, табыс та бар» дейді ол. F16.kz тілшісі ақтан 14 түрлі өнім шығаратын кәсіпкердің “екінші үйінде” болып қайтты.
“Екінші үйі” деп бекер айтпадық. Меруерт отбасымен Өскеменнің іргесіндегі Ахмер ауылында тұрса да оның өмірінің көбі Тоғанаста өтіп жатыр. Бозала таңнан темір тұлпарын тақымдап қаладан шығып бара жататын осы бір әйелдің тынымсыз тірлігіне көрші-қолаң, ауылдастары қызыға қарайды, атын мақтанышпен айтады. Өйтпегенде ше. Екінің-бірінің қолынан келмейтін жауапты істі еш қорықпай бастап, бүгінде өзі ғана емес, өзгелердің де табыс табуына жағдай жасап отырған оның еңбегі ауыз толтырып айтуға әбден лайық. Бұл сөзді бозанбайлық тұрғындар растайды.
Бастапқыда күйеуім шаруа қожалығын құрып, Тоғанас қыстағында мал ұстадық. Кейін сиырларды сауып, сүтін неге кәдеге жаратпасқа деген ой келді. Сөйтіп шағын цех ашуға кірістік. Бұл идеямды Бозанбай ауылының әкімдігі қолдап, “Ауыл аманаты” бағдарламасы арқылы 2,5 пайызбен 9 млн 400 мың теңге несие қаражатын алдым. Соның арқасында цехты қажетті қондырғылармен толық жабдықтадым, – деді төрт баланың анасы.
Кәсіпкердің айтуынша, шағын цехта сүттен 14 түрлі өнім өндіріледі. Оның ішінде сүт, айран, май-кілегейден бастап, ірімшік пен құрттың түр-түрі көз жауын алады. Қала дүкендерінен кездестіретін талшықты ірімшік те (чечил) бар. Несие қаражатына сүт өңдейтін, ірімшік қайнататын және қақтайтын қондырғылар, азық-түлікті сақтайтын тоңазытқыш және басқа да құрал-жабдықтар сатып алған. Ал шикізат шаруа қожалығынан, сондай-ақ Бозанбай ауылының тұрғындарынан жиналады.
Тәулігіне 150-200 литр сүт өңдейміз. Өзіміз сауған сүтке қосымша Бозанбай ауылынан әкелеміз. Тұрғындар күнде кешке сауып, жинап қояды. Оларға да жақсы, қолма-қол ақшасын алады, – деп кәсіпкер әңгімесін жалғастырды.
АЛМАТЫҒА ТАПСЫРЫСПЕН АЛДЫРТАДЫ
Қазіргідей бәсекелестік заманында сапалы өнім өндіру оңай емес болса, оны өткізу одан да қиын. Десе де Тоғанастың құрт-ірімшігі нарықтан өз орнын таба бастаған сияқты. Бүгінде құнарлы, ешқандай қоспасы жоқ табиғи азық-түлікті іздеп жүріп алатындар бар. Тапсырыс беретіндер де аз емес. “Әсіресе, той-томалақ, ас-науқан кезінде сұраныс артады” дейді өндіруші. Дайын тауар Ахмердегі жеке тұрғын үйдің іргесінен ашылған шағын дүкенде де сатылады. Интернет, әлеуметтік желілер арқылы да алады.
Тапсырыс демекші, Тоғанастың құртын Алматыға алдырып жеп отырған адамдар бар.
Бұрын осы жақта тұрған бір танысымның, аты-жөнін айтпай-ақ қояйын, сәбиі туғаннан іш құрылысы ауырып, ота жасатты. Кейін олар Алматыға көшті. Танысым ай сайын дорба-дорба құрт алдырады. Содан сұраймын ғой, “неге сонша көп аласыңдар, не істеп жатырсыңдар?” деп. Сөйтсем кішкентай қызы біздің құртты өте жақсы көреді екен. Денсаулығы да түзеліпті. Таңертең тұрғанда екі қолына құрт ұстатпасаң айғай-шу басталады дейді. Сонысын жеп болған соң ғана таңғы асқа отырады екен. Мұны естіп қуанып қалдым. Баланың құрт жегені жақсы ғой. Оның құрамында кальций көп, сүйегі қатаяды, өседі. Денсаулыққа пайдалы. Біз өндірген құрттың құрамында қоспа жоқ, таза табиғи жолмен дайындалады. Сондықтан да болар сонау Алматыға алдырып отыр, – деді Меруерт Токунтаева.
ҚАҚТАЛҒАН ҚАЗЫ МЕН БАЛАЛАРҒА АРНАЛҒАН ШҰЖЫҚ ӨНДІРМЕК
Кейіпкеріміз мұнымен тоқтап қалмақ емес. Кәсібін кеңейтіп, сүттен жасалатын өнімдердің түрін көбейтуге ниетті. Ешқандай қоспасыз таза мал етінен үш түрлі шұжық, балаларға арналған шұжықша (сосиски) жасап, қақталған қазы мен қарта әзірлеуді қолға алмақ. Оған қажетті аппарат та, шикізат та дайын. Бірақ жұмысшының жоқтығы қолбайлау болып тұр.
Ауылда жұмыс істейтін адам жоқ. Қасыма біреуді алып, үйретейін десем 200 мың теңге жалақыға ешкім келмейді. Біздің қыстақ пен Бозанбай арасында жүріп-тұруды қиынсынады. Мұнда не ұялы байланыс, не интернет жоқ. Егер интернет қосып алсақ цехтағы жұмысты онлайн көрсетіп, құрт-ірімшік қалай жасалып жатқанын тұтынушылар көретін еді. Кейде тапсырыс берушілерім телефон шалып іздейді, ал мына жерде байланыс жоқ, бір кем дүние. Болашақта осы мәселелер оң шешілсе, шаруамыз қыза түсер еді, – деп қосты кәсіпкер әйел.
Облыс орталығынан 50 шақырым жердегі Тоғанаста қазір оншақты түтін бар. Жергілікті жұрт малмен жан бағады. Қыстақ болғандықтан ұялы байланыс пен интенет желісін тарту қиын, өйткені адам саны аз. Қызмет көрсетуші компанияларға бұл тиімсіз. Дегенмен ең бастысы қысы-жазы көлік қатынас бар. Шағын цехтың іркіліссіз жұмыс істеуі үшін бұл өте маңызды.
