Тәртіптік жауаптылық – мемлекеттік қызметшілерге тәртіптік теріс қылық жасағаны үшін қолданылатын заңи жауаптылықтың бір түрі. Оның мақсаты – қызметтік тәртіпті сақтау, құқық бұзушылықтардың алдын алу және лауазымдық міндеттердің тиісінше орындалуын қамтамасыз ету.
Тәртіптік жазаны қолданудың негізі – заңнамада белгіленген тәртіпті сақтай отырып дәлелденген тәртіптік теріс қылықтың болуы.
Тәжірибеде тәртіптік жауаптылыққа тарту туралы актілердің күшін жоюдың кең таралған негіздеріне тәртіптік теріс қылық оқиғасының болмауы, мемлекеттік қызметшінің кінәсінің дәлелденбеуі, қызметтік тергеп-тексеру жүргізу тәртібінің бұзылуы, қызметшінің жазбаша түсініктемесінің алынбауы, тәртіптік жауаптылыққа тарту мерзімдерінің сақталмауы, тәртіптік жазаны қолдануға өкілеттігі жоқ тұлғаның шешім қабылдауы, қолданылған жазаның жасалған теріс қылықтың ауырлығына сәйкес келмеуі.
Өз кезегінде, бұзылған құқықтарды қорғау әкімшілік және сот тәртібімен жүзеге асырылуы мүмкін.
Сот арқылы қорғау құқықтарды қалпына келтірудің неғұрлым тиімді тәсілі болып табылады, өйткені ол қабылданған актінің заңдылығы мен негізділігін тәуелсіз бағалауға мүмкіндік береді.
Әкімшілік тәртіп ол мемлекеттік қызмет саласындағы уәкілетті органға немесе оның аумақтық бөлімшелеріне жүгінуді көздейді.
Өз кезегінде, Департамент тарапынан 2025-2026 жылдар аралығында мемлекеттік қызметшілерге қолданылған тәртіптік жазаларды жою арқылы 8 мемлекеттік қызметшінің бұзылған құқықтары қалпына келтірілген.
Заңсыз актінің күшін жою мемлекеттік қызметшінің құқықтарын қалпына келтіруге әкеп соғады, оның ішінде: тәртіптік жазаны жарамсыз деп тану, тәртіптік жаза туралы мәліметтерді жеке ісінен алып тастау, іскерлік беделін қалпына келтіру, қызмет бабымен өсуге кедергілерді жою, заңнамада көзделген жағдайларда келтірілген залалды өтеу.
Мемлекеттік қызметшілердің тәртіптік жауаптылыққа тарту туралы заңсыз актілердің күшін жою арқылы құқықтарын қалпына келтіру мемлекеттік қызмет саласында заңдылық, әділдік және адам құқықтарын қорғау қағидаттарын қамтамасыз етудің маңызды кепілі болып табылады. Құқықтық реттеуді және сот практикасын жетілдіру мемлекеттік қызмет институтына деген сенімді нығайтып, мемлекеттік органдар қызметінің тиімділігін арттыруға ықпал етеді.
Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет істері Агенттігінің
Шығыс Қазақстан облысы бойынша департаментінің бас маманы А. Изет
