Биылғы 15 наурызда өткен республикалық референдумда қабылданған жаңа Конституцияда тұрғын үйге қол сұғылмаушылық кепілдігі күшейтілді. Енді Негізгі заңда тұрғын үйден шығару тек сот шешімі арқылы жүзеге асатыны нақты бекітілді, деп хабарлайды F16.kz порталы Әділет министрлігіне сілтеме жасап.
Алайда бұл норма Қазақстан заңнамасында жаңалық емес. Мұндай талап 1997 жылдан бері қолданыстағы «Тұрғын үй қатынастары туралы» заңда қарастырылған. Яғни кейінгі 20 жылдан астам уақыт бойы тұрғын үйден шығару мәселесі меншік иелері мен жалға алушылар арасында сот тәртібімен шешіліп келеді.
Сарапшылардың пікірінше, бұл норманың Конституция деңгейінде бекітілуі – азаматтарды негізсіз тұрғын үйден шығарып жіберуден қорғайды және мемлекет тарапынан кепілдікті арттырады.
Сонымен қатар заңда меншік иесінің құқықтары да нақты сақталған. Пәтер иесі өз мүлкін басқаруға, қажет болған жағдайда тұрғын үйді босатуды талап етуге толық құқылы. Мысалы, жалға алушы келісімшарт талаптарын бұзса – жалдау ақысын төлемесе, мерзімін кешіктірсе немесе мүлікке зиян келтірсе, меншік иесі шартты бұзып, тұрғын үйді босатуды талап ете алады. Мұндай жағдайда мәжбүрлеп шығару тек сот арқылы жүзеге асырылады.
Сондай-ақ тұрғын үй қатынастары азаматтық-құқықтық келісімшарт негізінде реттеледі. Заң меншік иесіне белгілі бір басымдық береді: ол келісімшартта жалға алушыны шығару шарттарын алдын ала белгілей алады. Ал жалға алушы өз міндеттемелерін орындамаған жағдайда, сот арқылы шығару тетігі іске қосылады.
Жалпы, сот арқылы тұрғын үйден шығару рәсімі – екі тараптың да құқықтарын қорғайтын заңды механизм. Ол меншік иесіне өз мүлкін қорғауға мүмкіндік берсе, жалға алушыны негізсіз шығаруға жол бермейді.
Осылайша, жаңа конституциялық норма бір жағынан меншік иесінің құқықтарын нақтылай түссе, екінші жағынан азаматтардың тұрғын үйге деген құқығын қорғауды күшейтіп отыр.
